115 Sơn thượng tiểu hiết. Cao Bá Quát

115. 山上小歇

山巓里茶灶，茶清人亦閑。好風吹不盡，啼鳥滿山間。
山巓里茶灶，茶清人亦闲。好风吹不尽，啼鸟满山间。

作者: 高伯适(1809年 - 1853年），字周臣，號敏軒, 北寧省順成府嘉林縣富市社（今河內市嘉林縣富市社）人，越南阮朝時期詩人。

Học: 歇巔(巅)[巓]灶閑伯适軒(轩)嘉社。

01. 歇 hiết /xiē/ = nghỉ, thôi; tiết ra. Bộ khiếm 欠. HT, T: hạt 曷 gì, nào.
稍歇 nghỉ một chút (khi đang làm việc). 歇手 nghỉ tay (xong việc). 安歇 nghỉ ngơi; ngủ.

02. 巔 [巓] điên /diān/ = đỉnh núi. Bộ sơn 山. HT, T: điên 顛 đỉnh đầu.

03. 灶 táo /zào/ = lò bếp. Bộ hỏa 火. HY. Thổ 土 đất dùng xây bếp.
灶君 ông táo. 爐灶 bếp lò.
Chú: vốn viết 竈 = huyệt 穴 + thổ 土 + mãnh 黽 = hốc đất nhỏ hình con ếch (lỗ đào làm bếp nấu ăn thời xưa)

04. 閑 nhàn /xián/ = nhàn, rảnh, như nhàn 閒. 閑防 ngăn ngừa trước.
Bộ môn 門. HY. Môn 門 cửa + mộc 木 cây. Nghĩa gốc là cây gỗ chặn để hạn chế đi lại, như chuồng ngựa ngăn ra từng ô gọi là 馬閑.

05. 伯 bá /bó/ = anh cả; bác; tước bá. Bộ nhân 人. HT, T: bạch 白 (trắng).
伯父 bác trai. 伯母 bác gái. 老伯 tiếng gọi người lớn tuổi hơn cha mình. 詩伯 nhà thơ lớn.

06. 适 quát /kuò/ = nhanh. Bộ sước 辵. HT, T: thiệt 舌 lưỡi.

07. 軒(轩) hiên /xuān/ = xe có mái che hai bên; hiên, chái nhà. Bộ xa 車. HT, T: can 干.

08. 嘉 gia /jià/ = tốt đẹp; khen. Bộ khẩu 口. HT, H: trú壴 cái trống + T: gia 加 thêm. Vốn viết 加 (đem sức 力 làm nên được khen ngợi 口), bị mượn, nên đặt chữ mới.
嘉禮 lễ cưới. 嘉會 tiệc lớn.

09. 社 xã /shè/ = thần đất; đơn vị hành chánh. Bộ thị 示. HY. Thị 示 tượng hình cái bàn thờ + thổ 土 đất; nghĩa gốc là nơi cúng thần đất, cũng chỉ thần đất. Kết hợp với tắc 稷 (thần lúa), thành社稷 chỉ đất nước. Mở rộng nghĩa, xã 社 chỉ đơn vị hành chánh như trong 社村 xã và thôn; hoặc một nhóm người, một tổ chức, như trong 詩社 nhóm thơ. 社會 xưa chỉ hoạt động tế thần trong làng xã, nay chỉ tập thể do con người hình thành.



Âm: Sơn thượng tiểu yết

Sơn điên lý trà táo,

Trà thanh nhân diệc nhàn.

Hảo phong xung bất tận,

Đề điểu mãn sơn gian.

Nghĩa:
Đỉnh núi bắc bếp đun trà, Trà thanh người cũng nhàn. Gió mát thổi không ngớt, Chim hót đầy trong núi. (tv)

Đun bếp trà trên núi,

Trà thanh người cũng nhàn.

Gió vi vu chẳng ngớt,

Chim hót, núi ngân vang.

Đỗ Quang Liên.