Bài 53. Dược năng y

53. 藥能醫假病

藥能醫假病，酒不解真愁。
药能医假病，酒不解真愁。 《增廣賢文》

- 假病 giả bệnh = bệnh chưa lậm sâu，

- 真愁 chân sầu = nỗi buồn thực sự, sâu sắc.

HỌC: 樂(乐)勺約藥(药)匸匚医醫病牛角解愁。

01. 樂 (乐) nhạc /yuè/ = âm nhạc; lạc /lè/ = vui.
Bộ 木 mộc. Hình cây đàn với hai dây tơ 幺 trên thùng đàn bằng gỗ 木; về sau thêm 白 (bạch, ngoài nghĩa trắng sáng, còn có nghĩa thưa trình, ca xướng).
音樂 âm nhạc.

02. 勺 chước /sháo/ = vá múc canh. Bộ 勹 bao. TH cái vá múc canh.

03. 約 ước /yuē/ = ước hẹn; rút gọn; khoảng chừng. Bộ 糸 mịch. HT, T: chước 勺 cái vá.
大約 đại khái. Hòa ước = hiệp ước hòa bình. Ước thúc = trói buộc.

04. 藥 (药) dược /yào/ = thuốc. Bộ thảo 艸. HT, T: lạc 樂 vui (ước 约)

05. 匸 hệ /xǐ/ = tên bộ thủ, tượng hình một chỗ kín, che đậy.
Chú ý phân biệt với chữ phương匚

06. 匚 phương /fang/ = tên bộ thủ, tượng hình cái đồ đựng vật dụng xưa.

07. 医 y /yì/ = túi đựng tên. Bộ匸hệ. HY: hệ 匸 túi + thỉ 矢 tên.

08. 醫 (医) y /yī/ = thầy thuốc; chữa bệnh. Bộ dậu酉. HY. 酉 hình vò rượu, biểu thị bình thuốc + ê 殹 /yì/ rên, biểu thị bệnh hoạn. Giản thể: y医 (túi đựng tên).
* ê 殹 /yì/ = rên rỉ. HT, T: y医 + H: thù 殳, một thứ vũ khí.
醫生 bác sĩ y khoa, xưa gọi là 大夫. (Ở Nhật, VN thì醫生 là người học nghề y).
Đồng âm: 衣.
Đố chữ: một cái thù, một túi tên; thêm một vò rượu là nên lang vườn.

09. 病 bệnh /bìng/ = bệnh. Bộ 疒 nạch. Ban đầu viết疒 là hình người nằm trên giường, sau thêm bính 丙 (can bính) chỉ âm đọc.
心病 bệnh tim, bệnh trong lòng. 相思病 bệnh tương tư. 病情 tình trạng bệnh tật. 同病 cùng bệnh, cùng cảnh ngộ.

10. 牛 ngưu /niú/ = trâu bò. Bộ thủ. TH cái đầu trâu.
水牛con trâu. Ngưu lang: chàng Ngưu. Ngưu tính: tính bướng, ương ngạnh.

11. 角 giác /gǔ/ = sừng; góc; tiếng dùng đếm trâu bò. Bộ thủ. TH cái sừng trâu.
牛十角 trâu, mười con.

12. 解giải /jiě/ = mổ xẻ; cởi bỏ; làm rõ. Bộ 角 giác. HY. Đao 刀 dao, biểu thị dùng dao xẻ thịt + ngưu giác 牛角 con trâu (bò).
解木 xẻ gỗ. 解衣 cởi áo. 不解 không rõ. 小解 đi tiểu.

13. 愁sầu /chóu/ = buồn. Bộ tâm 心. HT, T: thu 秋 mùa thu.
解愁 giải buồn.



Dược năng y giả bệnh, tửu bất giải chân sầu.
Thuốc (cũng chỉ) chữa được bệnh chưa lậm, rượu không cởi bỏ được nỗi buồn sâu đậm.

Thuốc chữa bệnh chưa lậm, rượu không giải sầu sâu.