Bài 48. Lộ diêu tri mã lực. Nhân tình mạc đạo

48. 路遙知馬 · 人情莫道

路遙知馬力，事久見人心。人情莫道春光好，只怕秋來有冷時。
路遥知马力，事久见人心。人情莫道春光好，只怕秋来有冷时。《增廣賢文》

Chú:

- 路遙 lộ diêu = đường xa. 馬力 mã lực = sức ngựa.

- 事久 sự cửu = công việc lâu dài. 事久見人心 [làm với nhau] công việc lâu dài mới thấy được lòng người

- 道 đạo (động từ) = nói.

- 春光 xuân quang = cảnh sắc mùa xuân. 光 quang = cảnh sắc.

HỌC: 缶遙(遥)久光怕秋冰令冷。

01. 缶 phẫu [phũ, phữu] /fŏu/ = hũ, vò. Bộ thủ. TH cái hũ có nắp đậy. Cũng đọc phũ, phữu.

02. 遙(遥) diêu [dao] /yáo/ = xa, dài. Bộ 辵 sước. HT, T: dao 䍃 (bình có quai xách)
遙遠 xa xôi. tiêu diêu: thong thả an nhàn.
Đố chữ Hán: Đi xa, chuẩn bị sẵn sàng, Thịt ngon, bình nước để chàng mang theo.

03. 久 cửu /jiŭ/ = lâu dài. Bộ phiệt 丿. HY. Hình người, lưng đang đốt ngải cứu trị bệnh. Nghĩa gốc là cứu. (Nghĩa này này về sau viết là cứu 灸 bộ hỏa). Hình chữ rất giống hình ông già chống gậy.
Phân biệt hỏi ngã: cữu 臼 cối. cửu 九 số chín; 久 lâu dài.

04. 光 quang /guāng/ = sáng; ánh sáng. Bộ nhân 儿. HY. Nhân 儿 người + hỏa 火 lửa, tượng trưng cây đuốc. Hình người đội đuốc trên đầu, biểu thị sự sáng sủa.
日光 ánh sáng mặt trời. 目光 ánh mắt. 光大 làm cho rạng rỡ.

05. 怕 phạ /pà/ = sợ. Bộ tâm心. HT, T: bạch 白 (trắng). Khi sợ mặt cũng thường tái đi.

06. 秋 thu /qiū/ = mùa thu. Bộ hòa 禾 lúa. HY. Mùa thu lúa禾 chín đỏ (như lửa 火).
秋水 nước mùa thu. 秋月trăng thu.
Chú: Giáp cốt văn là hình một loài côn trùng (châu chấu hoặc dế) bị đốt trên ngọn lửa, ý là vào mùa thu sau khi thu hoạch thì người ta đốt đồng diệt côn trùng trước khi gieo vụ mới. Về sau hình côn trùng được thay bằng hình cây lúa.

07. 冰 băng /bìng/ = băng; thanh cao. Bộ thủ. BT: 冫. HY: Nước 水đóng cục 冫.
冰人 người làm mai. 冰心 tấm lòng thanh cao. 冰山 núi băng.

08. 令 lệnh /lìng/ = mệnh lệnh. Bộ 人 nhân. Trên là hình cái miệng đang ra lệnh cho một người quỳ bên dưới.
Huyện lệnh = quan huyện. 令兄, 令母: lệnh là tiếng tôn xưng khi nói đến thân nhân người mình đang nói chuyện với. 口令 lệnh miệng. 令尹 một chức quan.
Phân biệt: kim 今 nay.

09. 冷 lãnh /lĕng/ = lạnh rét; thờ ơ. Bộ băng 冰. HT, T: lệnh 令 mệnh lệnh.
冷語 lời nói lạnh nhạt. 冷箭 tên bắn lén.


Lộ diêu tri mã lực, sự cửu kiến nhân tâm.
Nhân tình mạc đạo xuân quang hảo, chỉ phạ thu lai hữu lãnh thì.
= Đường xa biết sức ngựa, sống lâu thấy lòng người.
Tình người chớ bảo như xuân đẹp, chỉ sợ thu sang gió lạnh lùng.