Bài 4. Ma xử thành châm

 

1.           磨杵成針

磨杵成針。
磨杵成针。
ma xử thành châm /mó chǔ chéng zhēn/
ma xử thành châm
= mài sắt nên kim.
Ý là việc khó mấy, nếu cố gắng cũng làm được.

Thành ngữ này ở Tàu gắn liền với một giai thoại về Lí Bạch. Thuở bé, Lí Bạch bỏ học đi chơi. Một hôm trên đường thấy có bà lão đang ngồi mài một chày sắt to. Lí Bạch tò mò hỏi, bà lão đáp đang mài thành cây kim. Lí Bạch nghe xong, trở về nhà. Từ đó chăm đọc sách, sau thành nhà thơ được người đời tôn xưng là Thi tiên.

HỌC. 林森广麻[蔴]石磨十午杵今金針(针) 。

01.               林 lâm /lin/ = rừng. Bộ mộc 木. HY: 二木成林 hai cây thành rừng.

02.               森 sâm /sèn/ = rậm rạp. Bộ mộc 木. HY: 三木成森, ba cây thì rậm rạp.

03.               广 nghiễm /yăn/ = tên bộ thủ, tượng hình mái nhà, mái hiên.
Cũng dùng làm giản thể cho chữ quảng = rộng

04.               麻 ma /má/ = cây đay. Bộ 麻 ma. Hình những cây đay林 đem về nhà 广 để chế biến thành sợi đay. Cũng viết với bộ thảo 蔴.

05.               石 thạch /shi/ = đá. Bộ thủ. TH. Hình hòn đá nằm bên triền núi.

06.               磨 ma /mó/ = mài. Bộ thạch 石. HT, T: ma 麻 (cây đay).
Ma đao = mài dao.

07.               十 thập /shi/ = số 10. Bộ thủ. Ban đầu, vẽ gạch ngang 一 chỉ nhất (số 1), gạch đứng 丨 chỉ thập (số 10), sau sợ nhầm số 1 nên đánh thêm một dấu ở giữa, thành 十.

08.               午 ngọ /wŭ/ = giữa trưa; chi ngọ. Bộ 十 thập.  Hình người đứng giữa trời, bóng đứng, biểu thị trời giữa trưa.
午月 tháng 5. Ngọ nhật = ngày 5/5 âm lịch. Ngọ môn = cửa chính hoàng thành xưa.

09.               杵 xử /chǔ/ = chày gỗ. Bộ mộc 木. HT, T: ngọ 午 (trưa). Xưa chày thường làm bằng gỗ, (nên có 木 làm hình bàng, nhưng chày trong thành ngữ này làm bằng sắt). Cũng đọc chử.

10.               今 kim /jīn/ = nay. Bộ 人 nhân.    Hình miệng ngậm vật gì, nghĩa gốc là ngậm. GT (nghĩa gốc ngậm về sau thêm khẩu đặt chữ mới 含, đọc hàm).
今人 người đời nay. Kim nhật, kim thiên = hôm nay.

11.               金 (钅) kim /jīn/ = vàng; kim loại. Bộ thủ. HT, T: kim 今 (viết thành 亼). Hình bàng: gồm hình cái búa dùng khai thác mỏ, và hai mẫu vụn kim loại.
金某 cam vàng. Kim ngư = cá vàng. Hiện kim = tiền mặt. Kim tự tháp = tháp hình chữ kim金.

12.               針 (针) châm /zhēn/ = cây kim. Bộ kim 金. HT, thanh: thập 十 (mười).

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Bài 83. Thu tứ. Trương Tịch

Image
83. 秋思 洛陽城裡見秋風，欲作家書意萬重。覆恐匆匆說不盡，行人臨發又開封。張籍 洛阳城里见秋风，欲作家书意万重。覆恐匆匆说不尽，行人临发又开封。 張籍（約767年－約830年），字文昌，唐朝詩人。 註 - 洛陽 Lạc Dương: vào thời nhà Đường, được xem là kinh đô thứ hai; nay là thủ phủ tỉnh Hà Nam. - 家 gia, bản khác chép:“歸”quy. 意萬重 ý vạn trùng: ý tứ rất, rất nhiều. - 匆匆 thông thông = vội vội vàng vàng. - 行人 hành nhân: chỉ người đưa thư. - 開封 khai phong: bóc thư. - 唐朝 Đường triều: Triều đại nhà Đường (608 - 907) bên Tàu. - 字 tự: tên tự. Thời xưa, ở Tàu, tầng lớp quí tộc quan lại nhà thơ nhà văn, ngoài họ tên (danh) thường có tên tự, tên hiệu và biệt hiệu. Danh 名 tên do ông bà cha mẹ đặt cho. Tự 字 do người bề trên hoặc tự đặt khi đã thành niên. Tự thường được đặt dựa theo danh, có mối liên quan nào đó với danh. Hiệu 號 do bản thân tự đặt khi đã thực sự trưởng thành, thường gởi gắm ý chí tâm sự của bản thân. Danh dùng để tự xưng, còn người khác để tỏ sự kính trọng thường gọi bằng tên tự hay tên hiệu. 張藉 Trương T...
Read more

Bài 40. Phú quý bất năng dâm.

40. 富貴不能淫 富貴不能淫，貧賤不能移，威武不能屈，此之謂大丈夫。 富贵不能淫，贫贱不能移，威武不能屈，此之谓大丈夫。 Chú: - 富貴 phú quý: chỉ người có tiền tài, có địa vị. 淫 dâm: mê hoặc, làm cho nhiễu loạn. - 貧賤 bần tiện = nghèo hèn. 移 di = thay đổi. - 威武 uy vũ: uy quyền bạo lực. 屈 khuất: khuất phục. - 丈夫 trượng phu = con trai thành niên; nam nhi tài giỏi có khí tiết. Câu lấy trong sách Mạnh tử, thiên Đằng Văn công hạ. Học: 貴淫賤(贱)戌威弋武屈此丈。 01. 貴 (贵) quí /guì/ = quí. Bộ bối 貝. Hình hai bàn tay cầm nắm đất 土. Sau thêm chữ bối (tiền, của quí) để nhấn mạnh thêm. Để nhớ: quí 貴 = 中 一 貝 = trúng một món tiền (trung 中 chuyển chú đọc trúng = không trật; thu được). 貴人 người sang. 貴名 quý danh (dùng hỏi tên, 貴 thêm trước để tỏ sự lễ phép). 02. 淫 dâm /yín/ = chìm đắm; mê hoặc; dâm dục. Bộ thủy 水 + âm dâm 㸒 * 㸒 dâm = đan, kết. HT, T: nhâm 壬 . 淫用 lạm dụng. 賣淫 bán dâm. 03. 賤 (贱) tiện /jiàn/ = hèn mọn; rẻ; coi khinh. Bộ bối 貝. HT, T: tiên 戔 nhỏ nhít. 貧賤 nghèo hèn....
Read more

Bài 41. Bần cư náo thị

41. 貧居鬧市 貧居鬧市無人問，富在深山有遠親 /客尋。 贫居闹市无人问，富在深山有远亲。 《增廣賢文》 Chú - 鬧市 náo thị = chợ búa ồn ào. - 遠親 viễn thân = bà con xa. Bản khác: 客尋 khách tầm = khách tìm. HỌC: 居兮斗鬥市鬧(闹)山衣袁遠(远)親(亲)客尋(寻)。 01. 居 cư /jū/ = ngồi; ở. Bộ 尸 thi. HY. Thi 尸 thân xác + kỉ 几 ghế, nghĩa gốc là ngồi ghế. Về sau hình cái ghế bị viết thành 古. Có thuyết cho là chữ HT, T: cổ古 cũ. 居士 người ở ẩn; Phật tử tu tại gia. 隱居 ở ẩn. 分居 chia ra sống riêng. 02. 兮 hề /xī/ = trợ từ, là tiếng đưa hơi, không có nghĩa gì, ta thường dịch là hề, chừ . Bộ 八 bát. Hình làn hơi bay ra. 03. 斗 đẩu /dòu/ = cái đấu; đẩu = sao đẩu. Bộ thủ. Hình cái đấu đong thóc. Bắc đẩu, Nam đẩu: tên sao. 04. 鬥 (斗) đấu /dòu/ = đánh nhau; so tài. Bộ thủ. TH. Hình hai người đang đánh nhau. Giản thể mượn chữ đấu 斗 (cái đấu) 鬥棋 đánh cờ. Phấn đấu = gắng sức để làm được gì. Phân biệt: môn 門 (cửa). 05. 市 thị /shì/ = chợ. Bộ 巾 cân. Kim văn viết trên là chi 之 là hình bướ...
Read more