Bài 33. Mã hành vô lực. Nhân bần chí đoản.

33. 馬行無力 · 人貧志短

馬行無力皆因瘦 ，人不風流只為貧。人貧志短，馬瘦毛長。
马行无力皆因瘦，人不风流只为贫。人贫志短，马瘦毛长。 《增廣賢文》

Chú:

- 風流 phong lưu = gió thổi; chỉ cuộc sống dư giả thoải mái như gió thổi mây bay. Cũng chỉ tác phong lịch sự trang nhã; hoặc ăn chơi phóng đãng.

HỌC: 因茵叟(叜)疒瘦流分貧(贫)短長(长)。

01. 因 nhân /yīn/ = nương, dựa vào; nguyên do. 因為 bởi vì. Bộ vi 囗. GT. Vốn là hình người 大 nằm trên chiếc đệm, nghĩa gốc là cái đệm.

02. 茵 nhân /yīn/ = đệm, nệm. Bộ thảo 艸. Vốn viết 因, bị mượn mất, nên đặt chữ mới.

03. 叟 tẩu /sŏu/ = ông già. 老叟 cụ già. Bộ 又 hựu. Vốn viết 叜 : Hình bàn tay cầm đuốc (trong nhà), nghĩa gốc là tìm kiếm. Mượn (GT) chỉ người già cả. Ở dạng chữ khải, hình chữ trông giống bàn tay 又 cầm cối giã trầu 𦥔.

04. 疒 nạch /chuáng/ = tên bộ thủ, tượng hình người 亠 (tức 人) nằm trên丬 ( tức tường 爿 tấm ván, biểu thị cái giường). Chữ mang bộ nạch 疒 ý nghĩa thường liên quan đến tật bệnh.

05. 瘦sấu /shòu/ = gầy; thịt nạc. 瘦肉 thịt nạc. Bộ 疒 nạch. HT, T: tẩu 叟 ông già.

06. 流 lưu /liú/ = dòng; chảy; lưu đày; lưu lại. Bộ thủy 水. HT, T: lưu 㐬
*㐬 lưu: tượng hình đứa trẻ mới lọt lòng, đầu tóc hướng xuống dưới.
順流 xuôi dòng. 流傳 truyền đi. Lưu lượng = lượng (nước, xe, .. ) đi qua một vị trí trong một đơn vị thời gian.

07. 分 phân /fèn/ = chia; phần = thành phần; phận = số phận. Bộ 刀 đao. HY. Bát 八 biểu thị sự chia cắt + đao 刀cây dao.
分手 chia tay. 分子 = phân tử (hóa); phần tử (của một tập thể). 分工 chia việc mà làm. 分心 không tập trung. 分立 tách đứng riêng. 分番 thay phiên, chia phiên. 二分 = chia hai; hai phần mười.

08. 貧 (贫) bần /pín/ = nghèo. 貧士 học trò nghèo. 貧道 tiếng người tu đạo tự khiêm.
Bộ 貝 bối. HT, T: phân 分 chia. Cũng là chữ HY: bối 貝 tài sản bị chia 分 thì nghèo đi.

09. 短 đoản /duǎn/ = ngắn. Bộ矢 thỉ. HT, T: đậu 豆; hình: thỉ 矢 tên, chỉ ý đường tên bay là ngắn nhất.

10. 長(长) trường /cháng/ = dài; (CC) trưởng = lớn lên. Bộ thủ. Hinh người với đầu tóc dài.
長久 Trường cửu = lâu dài. 長子 con trai đầu. 增長 tăng trưởng, lớn mạnh thêm.



Âm: Mã hành vô lực giai nhân sấu, nhân bất phong lưu chỉ vị bần. Nhân bần chí đoản, mã sấu mao trường.
Nghĩa: Ngựa đi không nổi do gầy ốm, người chẳng phong lưu chỉ vì nghèo.
Người nghèo chí ngắn, ngựa ốm lông dài.